ولادتش گردد . چرا او نيز ، مانند آباى طاهرينش در ميان خلق ظاهر نشد كه داعى به سوى نفس خود براى امامت باشد ، تا اين‌كه انكار وجود شريف آن بزرگوار براى احدى ممكن نشود . [ پاسخ به شبهه ] بالجمله حاصل اين شبهه ، نفى نمودن فايده از غيبت آن بزرگوار و جواب اين شبهه بر دو منوال است : [ منوال اوّل ، بر طريقهء عامّه ] منوال اوّل ، بر طريقهء اهل سنّت و جماعت است و آن بر چند وجه مىباشد . وجه اوّل : آن است كه اين شبهه بنابر طريقهء ايشان كه نوعا بر مذهب اشعرى هستند ؛ اصلا و ابدا متوجّه نيست ، زيرا اخفاى آن بزرگوار ، مسلّما از افاعيل الهى است كه ايشان آن‌را معطّل به حكمتى ندانند به اين‌كه چون در فعل فلانى صلاح و خير بود ، پس ، از بارى تعالى صادر شد و يا چون در فعل فلانى فساد و شرّ بود ، پس ، از او صادر نشد ؛ بلكه مىگويند : هرچه كند ، خير است و آن‌چه ما صلاح يا اصلح بدانيم ، كردنش بر خداى تعالى واجب نباشد . اگر خواست جميع پيغمبران را به دوزخ برد و نستجير باللّه جميع كفّار و شياطين را به بهشت فرستد ، قبحى لازم نيايد و در همان ، خير و حكمت و صلاح است . لذا كسانى كه اعتقادشان دربارهء افاعيل الهى چنين است ، چنان‌كه مكرّر از كلام استادنا المحدّث نورى در نجم ثاقب و غير ايشان در غير آن كتاب نقل شد ؛ حقّ سؤال و شبهه در وجه حكمت اين فعل الهى ؛ يعنى غيبت آن سرور و ساير افعال او - جلّت عظمته - ندارند . وجه دوّم : ندانستن وجه حكمت در فعل الهى ، ضررى به وجوب اعتقاد به صدور آن فعل ندارد ، چنان‌كه حكمت اغلب احكام دين ، اسرار عبادات ، مفاسد بسيارى از